یکی از میدان های اصولی امیرکبیر در مبارزه با استعمار سر و سامان دادن به وضع اسفبار بودجه کشور بود که می بایست از راه اصلاح مجاری درآمد و موارد خرج پول و اصلاح الگوی مصرف انجام می شد، تنظیم مالیات و عادلانه کردن تحصیل حقوق دولت و نیز ایجاد صنعت و تکثیر ثروت، از جمله اقدامات وی برای رفع از این بحران بود.

به گزارش روابط عمومی انجمن مدرسان اقتصاد مقاومتی، احسان علوی، عضو انجمن مدرسان اقتصاد مقاومتی و مدرس درجه ۳ این انجمن، در مورد اقتصاد مقاومتی در ایران و سایر کشورها، یادداشتی را به سایت انجمن ارسال کرد.

در تاریخ نهضت های پیامبران الهی که در راستای دعوت مردم به توحید و عدالت و بندگی خدا و دوری از طاغوت ها انجام گرفته همواره مستکبران و صاحبان زر و زور در برابر پیامبران و پیروان آنان ایستاده و با انواع توطئه ها و فتنه ها از تحقق اهداف آن بزرگواران جلوگیری کرده اند. انقلاب اسلامی ایران که استمرار راه پیامبران می باشد با ظهور خود دست و سلطه مستکبران را از منابع مادی و معنوی کشور عزیزمان کوتاه کرد و به دنبال آن مستکبران که دست خود را از منابع غنی این کشور کوتاه دانسته اند در صدد بر اندازی این نظام بوده اند و با انواع توطئه ها و فتنه ها و تحریم و هر راهی که بتوانند با آن دوباره ید و سلطه خود را بر این کشور غالب کنند و مانع از پیشروی و تعالی این نظام باشند دریغ ننموده اند با همه این سنگ اندازی ها و فتنه ها انقلاب اسلامی ایران توانست از چالش هایی همچون شهادت بسیاری از نظریه پردازان خود و جنگ تحمیلی و فتنه افکنی های داخلی و خارجی با رهبری الهی امام خمینی(ره) و پس از ایشان امام خامنه(مدظله) عبور کرده و به ثبات در عرصه سیاسی دست یابد نکته بسیار کلیدی و مهم اینکه دشمنی ها با انقلاب اسلامی از سال های ابتدایی پیروزی انقلاب تاکنون همواره پایدار بوده و ادامه دارد و واقعیتی تلخ اینکه در عرصه اقتصاد هنوز به ثبات نرسیده ایم و مشکلاتی داریم و تبدیل به جنگی سخت و تمام عیار شده است و مقام معظم رهبری با بیان این مطلب و ضمن آن بیان راهکاری مناسب تحت عنوان اقتصاد مقاومتی در صدد بیان اهمیت اقتصاد و اینکه دستیابی به ثبات از این طریق اهتمام داشته اند.

در این یادداشت سعی شده است نگاهی به تاریخچه این نظریه در ایران و برخی کشورها داشته باشیم.

مروری بر تاریخچه نظریه اقتصاد مقاومتی

با نگاهی به تاریخچه این نظریه در میابیم که این نظریه به اصل و اساس پیشرفت اقتصادی در کشورهایی نظیر آلمان، آمریکا، چین، ژاپن، فرانسه، هند، کره جنوبی، هلند، استرالیا و ایران در دوران امیرکبیر بوده است. در ابتدا و پس از آسیب شناسی های صورت گرفته این کشورها تصمیم به اصلاح الگوی مصرف و فرهنگ عمومی اقتصاد و حمایت از کالا و تولید داخلی گرفته اند اکنون به بررسی چند نمونه از این کشور ها می پردازیم:

۱- ژاپن: الگو و فرهنگ صحیح مصرف در ژاپن از کلید های پیشرفت اقتصادی ژاپن طی دهه های پس از جنگ جهانی دوم بوده است. دو ویژگی مهم مردم ژاپن در حوزه مصرف عبارت بوده است قناعت و اعتدال در مصرف و تاکید بر مصرف کالاهای وطنی. همچنین تأکید مردم ژاپن بر مصرف کالاهای ساخت داخل طی دهه های اولیه پس از جنگ با هدف تقویت صنائع داخلی موضوعی مهم در پیشرفت اقتصادی این کشور محسوب می شود. این زمینه فرهنگی باعث شد دولت سیاست کاهش واردات از کشورهای دیگر را به منظور تقویت صنائع داخلی در ژاپن با موفقیت اجرا کند سیاستی که گاهی چنان افراطی محسوب می شد که با عنوان سیاست انزوا طلبی از آن یاد شده است تأمین بازار داخل برای تولیدات و محصولات ژاپنی نکته اتکائی مهم برای تقویت تولید ملی در ژاپن محسوب می شود.

۲- آلمان: آلمانی ها در مصرف از الگوی کاملا مشابه ژاپن استفاده می کنند علاوه بر کالاهای شخصی و صنعتی، در مصرف منابع عمومی نیز رویه مناسبی دارند از جمله مصرف آب که تحت تأثیر فرهنگ عمومی تا حد بسیار زیادی بهبود یافته است. با اینکه این کشور سیاست جدی برای کنترل واردات اتخاذ نمی کند اما تراز تجاری آنان دائما مثبت است این بدان معناست که فرهنگ عمومی این کشور و نیز سیاست اقتصادی آنان همیشه به نفع تولید کننده و صادر کننده و علیه واردات عمل می کند در سال های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ طی بحران اقتصادی غرب مشاهده می شود آلمانی ها از مصرف کالای خارجی که گاهی دارای اختلاف قیمت و کیفیت فاحش نیز می باشد به قصد کمک به تولید کننده هم وطن خود خودداری می کنند.

۳- هلند: این کشور دومین کشور صادر کننده محصولات کشاورزی به طور کلی و جزء پنج کشور اول صادر کننده سبزیجات تازه، بذر و گل است و طی سفری که وزیر امور اقتصادی این کشور به ایران داشتند از میزان آب استفاده شده در کشاورزی و بهره وری کم آن تعجب داشتند و بیان کردند که رمز موفقیت ما در توسعه کشاورزی در کشور خود فرهنگ عمومی استفاده آب و اصلاح الگو مصرف در زمینه کشاورزی می دانیم. این کشور پس از آنکه به فکر تولید باشد یا به فکر سود کوتاه مدت باشد اولا بر دستیابی به علم فناوری تولید و ثانیا اصلاح الگوی مصرف مردم تأکید داشتند و در این زمینه موفق عمل کردند و بازدهی آن به عنوان مثال در مقایسه با کشور ما میزان آب استفاده شده در تولید یک کیلو گوجه فرنگی در هلند چهار لیتر و در کشور ما چهل لیتر می باشد که جای بسی تأمل است که فرهنگ مصرف تا چه اندازه می تواند در اقتصاد کشور تأثیر گذار می باشد.

۴- ایران (در دوران امیرکبیر): در این زمان کشور ایران تحت سلطه انگلیس و روسیه بود و کشور رو به ورشکستی و سلطه مطلق آنان در می آمد. امیرکبیر چنین کشوری را از زمامداران وقت تحویل گرفت. او وارث کشوری فقیر و خزانه ای خالی از پول و مبتلا به کسر بودجه، در مقابل تعهد های سنگین بود. وقتی که زمام کشور را به دست گرفت برای بررسی دخل و خرج کشور هیئتی از مستوفیان را به ریاست میرزا یوسف مستوفی الممالک آشتیانی (وزیر مالیه) مأمور رسیدگی کرد. پس از بررسی این کمیسیون گزارشی ارائه نمود: خزانه کشور دچار ده میلیون ریال کسر بودجه است در صورتی که اصل بودجه از بیست میلیون ریال تجاوز نمی کرد، یعنی پنجاه در صد کسر بودجه، زیرا طبق نوشته های داخلی و خارجی پس از سه سال صدارت امیرکبیر و اضافه شدن بر بودجه ارتش و عمران و صنعت و غیره تمام بودجه حدود سه میلیون تومان بوده است. یکی از میدان های اصولی مبارزه با استعمار همین بوده که سر و سامانی به وضع اسفبار بودجه کشور بدهد و سر و سامان دادن به وضع مالی ناچار بایستی از راه اصلاح مجاری درآمد و موارد خرج پول و اصلاح الگوی مصرف انجام شود.

اقدامات اصلاحی امیرکبیر

الف: مالیات در زمان امیرکبیر:

دریافت مالیات و وصول آن به خزانه دولت از وضعیت اسفباری برخوردار بود. به این شکل که گردن کلفت ها و مشمولین واقعی مالیات با بند و بست و رشوه و اعمال نفوذ و قدرت به وسیله ارتباط با قدرت مرکزی و یا ساختن با مأموران وصول از پرداخت مالیات شانه خالی می کردند و فقط طبقه ضعیف که از نان بخور و نمیر خود مقداری قناعت و صرفه جویی کرده و دو دستی تسلیم دولت می کردند که پرداخت مالیات به دوش قشر ضعیف جامعه بود. این مالیات ضعیف و ناچیز هم در مجرای اصلی خود صرف نمی شد و عده ای با اختلاس و نور چشمی بودن و نفوذ و قدرت آن را به تاراج می بردند و صرف خوشگذارنی ها و عیاشی ها و شب نشینی آنان می شد. نمونه ای از دریافت و وصول مالیات به خزانه توسط محمد حسن خان امیر والی که با خواهر شاه ازدواج کرده بود گزارشی ارائه شده است که هر ساله لیست افراد تحت فرماندهی خود را تهیه و به مرکز ارسال می نمود و حقوق آنان را دریافت و به زور و تهدید قبض رسید می گرفت و لابد آنان هم مخارج خود را از زروگویی و تجاوز به طبقه ضعیف که از خصائص نظامیان آن روز بود تأمین می کردند.

ب: تحصیل حقوق دولت بر اساس عدالت:

امیر دستور داد متخصصین امور مالی برنامه مالیت و عوارض را بر اساس درآمد و عدالت تنظیم نمایند و سپس بی پروا و به طور جدی نسبت به وصول آنان اقدام نمود و حتی مالیات و عوارض معوقه را نیز از بدهکاران به دولت دریافت نمود.

ج: صنعت و تکثیر ثروت:

برای یک کشور عقب مانده و ورشکسته نیاز به صنعت و تولید و کار از اهمیت ویژه ای برخوردار است و اساس اقتصاد کشور به اصلاح و تقویت آن بستگی دارد که به سه مورد آن اشاره می کنیم:

– استفاده از صنعت غرب: وی برای اقتباس صنعت غرب عده ای از استاد کاران باهوش و خوش ذوق ایرانی را به پترز بورگ فرستاد که رشته های مختلف صنعت را بیاموزند.

– احداث کارخانه ها: پس از فراگیری صنعت و حرفه غرب آنان به ایران بازگشته و به کمک امیرکبیر اقدام به احداث کارخانه هایی از جمله بلور سازی در تهران و کاغذ سازی در اصفهان و کارگاه های چدن ریزی و نساجی ساری و چندین کارخانه و کارگاه دیگر نمودند.

– حمایت از صنایع دستی: به منظور جلوگیری از اقدام مخرب استعمار در جهت نابودی صنایع دستی کشور و تبدیل کشور به بازار مصرف استعمار گران اقدام به حمایت صنایع دستی نمود. و بسیاری اقدامات دیگر که از حوصله این نوشتار خارج است.

تاریخ دفتر ثبت تجربه بشر:

با توجه به مطالب قبلی مشخص می شود که تاریخ دفتر ثبت تجربه بشر در همه شئون زندگی اجتماعی است. توسعه نظام اقتصادی اسلام در ترسیم بسیاری از آزمون ها و درس ها از تاریخ اسلامی سود می برد. قرآن و سنت سخنان متعددی در باره روابط اقتصادی دارند که تجربه تاریخی گذشته و حال برای آن کمکی عظیم می تواند باشد و برای رهایی از این توطئه دشمن از جمله راهکارهایی که در کتاب و سنت بیان شده است که در یادداشتهای بعدی به آنها اشاره می شود.     

انتهای پیام/.                                                                        

یک پاسخ ارسال نمایید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *